Sinds 1976, toen in Amerika 34 veteranen stierven na een jaarlijkse bijeenkomst, spreken we over de veteranenziekte. Na dit incident is de bacterie ontdekt die deze ziekte veroorzaakt. Tegenwoordig is de veteranenziekte ook bekend onder de naam legionellose. De ziekte wordt veroorzaakt door de legionellabacterie.
Legionellabesmetting
Nadat iemand besmet raakt door het inademen van zeer kleine waterdruppels waarin de legionellabacterie voorkomt, kan de ziekte zich openbaren. Dit kan, maar het hoeft niet. Een groot deel van de infecties verloopt zonder dat iemand klachten heeft. Als er ziekteverschijnselen optreden, kunnen deze variëren van een lichte griep tot een zeer ernstige longontsteking. De ernstige vorm ontstaat vaak als het afweersysteem de bacteriën niet kan opruimen.
Herkomst Legionella
De legionellabacterie komt voor in de grond en in water, maar in zulke kleine hoeveelheden dat dit geen probleem is. Pas als de bacterie zich gaat vermenigvuldigen, kan deze een bedreiging voor de gezondheid worden. Kort samengevat krijgt de bacterie de kans om zich te vermenigvuldigen bij temperaturen tussen de dertig en vijftig graden. De optimale temperatuur voor vermeerdering ligt rond zevenendertig graden, onder de nul en boven de vijftig graden sterven de bacteriën af. De bacteriën overleven wel tussen de nul en de twintig graden, maar bij die temperaturen vermenigvuldigen zij zich niet.
Legionella en water
Diverse watersystemen zijn een mogelijke bron van legionellose, als niet aan de wettelijke voorschriften wordt voldaan. Verschillende ministeries hebben afspraken gemaakt om het toezicht op wettelijke voorschriften te stroomlijnen. De Arbeidsinspectie houdt hierbij onder meer toezicht op de veiligheid van industriële (koel)water- en luchtbehandelinginstallaties. Tot op heden is wetenschappelijk niet aangetoond dat de ziekte van persoon op persoon besmettelijk is. Toch worden vaak verschillende personen ziek, nadat zij in contact gekomen zijn met besmet water. Dit komt waarschijnlijk doordat ze dezelfde waterdruppeltjes hebben ingeademd.
Behandeling en preventie Legionella
De ziekte is te behandelen met penicilline, mits op tijd ontdekt, voorkómen dat mensen ziek worden is nog belangrijker. Op dit moment is er geen vaccin beschikbaar. Daarom moet preventie zich richten op de bronbesmetting. Er is een onderscheid te maken tussen algemene preventieve maatregelen en maatregelen die getroffen worden nadat iemand besmet geraakt is. De kern van de algemene maatregelen is dat de legionellabacterie geen kans krijgt om zich te vermenigvuldigen.
Welke maatregelen u binnen uw organisatie kunt treffen om legionellose te voorkómen, is onder andere afhankelijk van de mogelijke besmettingsbronnen. Dit soort aandachtspunten horen in de Risico Inventarisatie & -Evaluatie te staan. Het is raadzaam om deze aandachtspunten met een deskundige van de arbodienst te bespreken zodat u de juiste maatregelen treft en u zich aan de wettelijke voorschriften houdt. Mocht binnen de organisatie iemand verdacht worden van legionellose, dient uiteraard medisch onderzoek te volgen.
