Gezond en veilig werken in koude weersomstandigheden

Publicatiedatum: 23 januari 2014 10:15
Tot nog toe hadden we, voor de tijd van het jaar, zacht winterweer. Veel later dan normaal in de winter geeft de weersverwachting signalen dat het kwik binnenkort onder de nul graden Celsius daalt. Er zijn werknemers die buiten actief zijn tijdens koude periodes. Het werken in de kou kan daarbij lastig en bijzonder onaangenaam zijn. En bij extreme kou zelfs risicovol. Van welke risico’s moet je je bewust zijn en wat kun je ertegen doen? In dit artikel van Arbo Unie lees je er alles over.

Op wie moet je letten?

Werknemers in de buitenlucht, zoals bouwvakkers, stratenmakers, hulpverleners, huisvuilophalers, postbestellers, werknemers in de visserij en agrarische sector, lopen door koude, wind en regen, risico op onderkoeling of bevriezing. Ook werknemers die regelmatig naar buiten moeten, zoals heftruckchauffeurs, en winkelpersoneel en buschauffeurs die blootstaan aan koude en tocht bij het openen van de deur hebben extra aandacht nodig. Medewerkers met een verhoogd risico op koudeletsel zoals oudere werknemers, negroïde werknemers, zwangeren vrouwen en werknemers met gezondheidsproblemen, behoren tot de extra risicogroep.

Wanneer neem je actie?

Drie factoren bepalen of het werken in de kou veilig en gezond is: dit zijn de gevoelstemperatuur, de kleding en de inspanning die het werk vraag.

Gevoelstemperatuur

Bij een gevoelstemperatuur lager dan min 10 graden kunnen na enkele uren verschijnselen van onderkoeling optreden. Gevoelstemperaturen onder de min 15 graden kunnen na een uur koudeletsel opleveren en onder de min 20 graden is na een half uur, ook bij goed afdichtende winterkleding, al een kleine kans op bevriezingsverschijnselen.

Kleding

Bij temperaturen onder de 15 graden grijp je naar extra kleding om de lichaamstemperatuur op peil te houden. Voor een goede beoordeling of de kleding voldoende beschermd bestaan een internationale norm voor het werken in de kou. Een veel eenvoudigere en doeltreffende methode is: wat vertelt je lichaam? Heb je het koud dan is er simpelweg meer kleding nodig om afkoeling te voorkomen.

Inspanning

Werknemers die zittend of stilstaand werken lopen meer risico als het koud is. Ook hier geldt: heb je het koud, dan geeft je lichaam meer warmte af dan het produceert. Ga dan meer bewegen om de warmteproductie te verhogen. Echter, te hoge inspanning waardoor je gaat zweten is niet goed. Zweet zorgt namelijk voor afkoeling van je lichaam, wat juist in koude omstandigheden niet wenselijk is.

Tips voor gezond werken in de kou

Zoals voor alle risico’s op gebied van veiligheid en gezondheid geldt dat voorkomen beter is dan genezen. Hierna lees je in een aantal tips hoe je dat pragmatisch aanpakt.

Voor de werkgever

  1. In de buitenlucht kan afscherming helpen. Gebruik windschermen of overkappingen die veilig en stevig worden geplaatst. Voorkom afkoeling door koude vloeren met houten of kunststofvlonders en voorkom water op de vloer.
  2. Isoleer koude materialen, zoals de handvaten, om warmteverlies van de handen te verminderen en draag handschoenen. Dek gereedschap, werktuigen en machines af om ijsvorming te voorkomen.
  3. Verstrek persoonlijke beschermingsmiddelen, zoals beschermende kleding, om het effect van de kou op het lichaam te verminderen. Zorg voor mogelijkheden om handschoenen en sokken te drogen en te wisselen.
  4. Zorg voor extra ‘opwarmpauzes’ en een goede verwarmde droge ruimte. Zorg voor pauzeruimtes, kleedruimten, wasgelegenheden en toiletten met een temperatuur net boven kamertemperatuur.
  5. Pas de werk- en rustschema’s aan; zorg voor extra opwarmpauzes en warme dranken. Vermijd piekarbeid, waarbij medewerkers eerst zweten door hoge inspanning gevolgd door een gevaarlijk snelle afkoeling (after-chill).
  6. Geef informatie en voorlichting over het werken in de kou zodat medewerkers adequaat om kunnen gaan met koude en kouderisico’s.

Voor de werknemer:

  1. Bij werken in de kou is goede kleding van groot belang want kleding isoleert. Heb je het (regelmatig) koud op het werk? Pas dan je kleding aan om afkoeling te voorkomen.
  2. Werk je in regen of wind, draag dan waterdichte, dampdoorlatende overkleding, aangevuld met capuchon, handschoenen en waterdichte laarzen.
  3. Bedek bij blootstelling aan vrieskou en tocht de huid zoveel mogelijk. Vermijd het contact tussen de blote huid met koude oppervlakten (vooral metaal) bij omgevingstemperaturen van min 7°C of lager en vermijd huidcontact bij werkzaamheden met vluchtige vloeistoffen zoals diesel, alcohol, schoonmaakmiddelen bij temperaturen lager dan 4°C.
  4. Pauzeer op een verwarmde, droge plaats, zoals keet of auto, om weer even op te warmen. Trek daarbij de beschermende overkleding uit, zodat het je na je pauze weer goed tegen de kou beschermt.
  5. Eet goed en regelmatig. Werken in de koude vraagt meer energie dan werken in de warmte, omdat het lichaam hard werkt om het lichaam op de juiste temperatuur te houden.
  6. Drink regelmatig een warme drank of eet soep. Beperk koffie en andere cafeïnehoudende dranken, omdat het de urineproductie verhoogt en vocht vasthoudt en zo bijdraagt aan uitdroging. Bovendien verhoogt cafeïne de doorbloeding van de huid wat weer kan leiden tot verlies van lichaamswarmte.

 

Meer weten over het onderwerp neem contact op met Wendel Post, Arbeidshygiënist bij Arbo Unie via wendel.post@arbounie.nl


© Arbo Unie 2014

Om de website van Arbo Unie goed te laten functioneren, maken wij gebruik van cookies. Klik hier voor meer informatie.

werk in uitvoering contact
Mag ik je wat vragen?

Sluit onze site goed aan op jouw wensen? We horen graag wat je ervan vindt door deze korte vragenlijst in te vullen. Alvast bedankt voor je tijd.

Ja  Nee