We komen slaap tekort

Publicatiedatum: 22 oktober 2012 15:40
Chronisch slaaptekort is een groeiend probleem. Met verhoogde kans op diabetes, obesitas en depressies als gevolg, maar ook meer verkeersonveiligheid en hoger ziekteverzuim. „Slaap mag niet het sluitstuk worden van onze 24-uurseconomie”, waarschuwt neurobioloog Peter Meerlo.

Helaas is er nog geen wet die rijden bij slaaptekort verbiedt, zegt neurobioloog Peter Meerlo, onderzoeker bij het Centrum voor Gedrag en Neurowetenschappen in Groningen. Praktisch onhaalbaar nog, maar Meerlo wil daarmee de ernst aangeven van de mogelijke gevolgen van te weinig slaap. „De meeste ongelukken in het verkeer zouden weleens toe te schrijven kunnen zijn aan slaaptekort.”

Achteruitgang
Op een congres van de Hersenstichting afgelopen week dat gewijd was aan hersenen en slaap, wijst de onderzoeker op wetenschappelijke proeven met slaaptekort en autorijden. „Bij slaaptekort laten de snelheid van hand-oogcoördinatie net zo’n achteruitgang zien als bij teveel drankconsumptie.”

Gemiddeld heeft een mens 7 tot 9 uur slaap nodig. Ongeveer tien procent van de bevolking heeft last van (ernstige) slaapstoornissen, waaronder slapeloosheid, nog los van mensen die chronisch te laat naar bed gaan. Behalve de 24-uurseconomie, waarin velen continu beschikbaar zijn, worden stress, ongezonde leefstijlen en ook kunstlicht als boosdoeners gezien.

Waarom slaap zo hard nodig is, weten de slaapwetenschappers (nog) niet. Tot nu toe is de meest gangbare wetenschappelijke theorie dat de hersenen in slaap moeten geraken voor herstel van cognitieve functies. Meerlo: „Vermoedelijk is slaap nodig voor het onderhouden en reguleren van contacten tussen zenuwcellen, en het opschonen van zenuwnetwerken voor het verwerken van nieuwe informatie.”

Gevolgen
De gevolgen van (chronisch) slaapgebrek zijn al merkbaar bij dagelijks een uurtje te weinig, zeggen hersenwetenschappers. De cognitieve functies gaan achteruit met alle gevolgen van dien. „Minder alertheid, minder inzicht, slechter geheugen, achteruitgang in motorisch reacties, en ongeremder, emotioneler gedrag.” Op den duur zijn zelfs structurele veranderingen in de hersenen te zien, is unaniem de conclusie. Deze (ernstige) veranderingen kunnen bijvoorbeeld tot depressie leiden. Slaap is dus essentieel voor herstel van de cognitieve functies.

Behalve effecten op rijgedrag en op de gezondheid hangt er aan slaaptekort ongetwijfeld een flink prijskaartje wat betreft de economische gevolgen, zegt Meerlo. „Ik kan er geen getal bij noemen, maar denk alleen al aan minder alerte werknemers, bedrijfsongelukken etc.” De bioloog waarschuwt ervoor dat slaap niet het sluitstuk van de 24-uurseconomie mag zijn. „Het kan eenvoudig niet zo zijn dat we denken: oh, dan slapen we maar wat minder. Daar zijn we niet op gebouwd.”

Arbodienst
Arbo Unie, de grootste arbodienst, deelt de groeiende zorg om het chronisch slaaptekort die de gezondheid van werknemers en hun productiviteit aantast. „Eén van de twee grootste redenen voor ziekteverzuim zijn psychische klachten. Vaak kampen mensen daarbij met slaapgebrek. ‘Ik kan de slaap niet vatten’, hoor je dan”, vertelt Jan van den Hoogen, arbeids- en organisatiedeskundige bij de Arbo Unie. „We zagen ook in onderzoek naar leefgewoonten onder werknemers dat 15 procent van de mensen aangeeft thuis niet meer te kunnen ontspannen. De 24-uurs economie maakt hen via email en smartphones continu beschikbaar. Mensen worden grenzeloos in hun werk, kunnen niet meer stoppen. Ook houden financiële problemen mensen steeds meer uit hun slaap.”

Overigens zegt ziekteverzuim - gemiddeld ruim vier procent voor de BV Nederland - niet alles, weet Van de Hoogen. „Een werknemer kan wel op zijn werk zijn, maar niet goed in zijn vel zitten, niet alert zijn en niet de prestaties leveren die nodig zijn. We noemen dat presenteïsme. Dat is voor de werkgever vaak minder goed herkenbaar. Het gevolg kan veel gemiste productiviteit zijn.”

Bron: Spits

Om de website van Arbo Unie goed te laten functioneren, maken wij gebruik van cookies. Klik hier voor meer informatie.

werk in uitvoering contact
Mag ik je wat vragen?

Sluit onze site goed aan op jouw wensen? We horen graag wat je ervan vindt door deze korte vragenlijst in te vullen. Alvast bedankt voor je tijd.

Ja  Nee