Wees helder over blootstellingsrisico's voor vruchtbaarheid en zwangerschap

Goede voorlichting is een must

In de categorie gevaarlijke stoffen vallen naast schoonmaak- en bestrijdingsmiddelen onder andere narcosegassen, kankerremmende geneesmiddelen, zware metalen en metaalverbindingen. “In de zorg, de land- en tuinbouw, en zelfs op scholen kom je in aanraking met chemische stoffen”, zegt gynaecoloog Lobke Moolenaar, die werkt als bedrijfsarts in opleiding. “Het is voor iedereen goed om blootstelling hieraan zo veel mogelijk te vermijden, maar rondom de zwangerschap is dat belangrijker dan ooit.”

Risico’s voor, tijdens en na de zwangerschap

Blootstelling aan bepaalde stoffen tijdens de zwangerschap kan schadelijk zijn voor de gezondheid van het ongeboren kind en bijvoorbeeld het risico op een miskraam of aangeboren afwijkingen verhogen. “En wat veel mensen zich niet realiseren, is dat er al risico’s voor de voortplanting zijn nog voordat iemand zwanger is. Zo kunnen bepaalde gevaarlijke stoffen de vruchtbaarheid negatief beïnvloeden, van mannen en van vrouwen. Ten slotte kan het kind in de maanden na de bevalling deze stoffen binnenkrijgen via borstvoeding. Reden genoeg om in die hele periode extra voorzichtig te zijn.”

Belang van voorlichting

Werkgevers hebben hierin een sleutelrol. Juist ook omdat de risico’s lang niet bij iedereen automatisch bekend zijn. “Het is heel belangrijk dat er een protocol voor informatievoorziening is, dat voorschrijft dat medewerkers bij indiensttreding worden voorgelicht over mogelijke risico’s voor, tijdens en na de zwangerschap. Of het nou gaat om gevaarlijke stoffen, biologische agentia zoals bacteriën en virussen of bijvoorbeeld lawaai. Je weet als werkgever namelijk nooit wanneer iemand een kinderwens heeft. Als je wacht met informatie geven tot iemand zichtbaar zwanger is of dit komt melden, mis je een heel kwetsbare periode. En een belangrijke groep: mannen.”

Toch blijkt uit recent onderzoek dat slechts 1 op de 7 werknemers (15%) die voorlichting krijgt op het moment dat ze zwanger raken. Laat staan dat er informatie wordt gedeeld bij indiensttreding. En zelfs waar medewerkers evident te maken hebben met chemische en biologische stoffen, krijgt 38% geen informatie over de mogelijke risico’s tijdens de zwangerschap. “De cijfers doen sterk vermoeden dat dit onderwerp nog lang niet overal voldoende aandacht krijgt”, zegt Lobke. “Terwijl het zelfs een wettelijke verplichting is om medewerkers voor te lichten.” 

Praktische tips voor werkgevers rondom zwangerschap en werken met gevaarlijke stoffen

• Breng risico’s grondig in kaart. Veilig werken rondom de zwangerschap begint met een risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) die op orde is. Inclusief een verdiepende RI&E gevaarlijke stoffen als uit de algemene RI&E blijkt dat medewerkers (mogelijk) worden blootgesteld aan gevaarlijke stoffen. Vergeet hierbij niet de risico’s rondom zwangerschap mee te nemen. Zo weet je met welke stoffen medewerkers in je werkomgeving in aanraking komen en wat je kunt doen om hen tegen risico’s te beschermen.
   
• Bekijk de Richtlijn Zwangerschap, postpartumperiode en werk. Deze is opgesteld vanuit de branchevereniging voor arbeids- en bedrijfsgeneeskunde en bevat ook een hoofdstuk over blootstelling aan gevaarlijke stoffen. De richtlijn is primair gericht op professionals in de arbodienstverlening, maar kan ook een handig hulpmiddel zijn voor werkgevers bij het invullen van de RI&E en het bijbehorende plan van aanpak. Goede informatie vind je ook op strakszwangerworden.nl. 
   
• Zorg voor tijdige voorlichting. Maak van de informatievoorziening over de risico’s voor, tijdens en na de zwangerschap, én maatregelen hiertegen een standaard onderdeel van het inwerkproces. Door de informatie op een laagdrempelige manier beschikbaar te maken voor nieuwe medewerkers, bijvoorbeeld via het intranet en/of in het welkomstpakket. En wijs er ook op dat deze informatie beschikbaar is. Dan kunnen medewerkers met een kinderwens tijdig maatregelen nemen. 

Meer weten?

Wil je meer informatie over veilig werken met gevaarlijke stoffen bij zwangerschap en hoe Arbo Unie hierin kan ondersteunen? Neem dan contact met ons op.