Hoe neurodiversiteit je team sterker maakt 

Betrokkenheid ziet er niet bij iedereen hetzelfde uit. De één denkt hardop, de ander heeft tijd nodig om informatie te verwerken. Dat verschil kan met werkstijl te maken hebben, maar ook met neurodiversiteit. 

Neurodiversiteit gaat over de variatie in hoe onze breinen werken. Denk aan ADHD, autisme, dyslexie of hoogbegaafdheid. Dit zijn geen afwijkingen, maar verschillen in ons brein die invloed kunnen hebben op hoe iemand denkt, werkt en communiceert 

Steeds meer organisaties hebben hier aandacht voor. Dat is een belangrijke stap, maar bewustzijn alleen verandert nog niets aan hoe mensen dagelijks samenwerken. De vraag is: wat doe je ermee? 

Kijk verder dan labels 

Wie over neurodiversiteit nadenkt, denkt snel in hokjes. Maar een label zegt lang niet alles. Twee collega's met ADHD kunnen in vrijwel alles van elkaar verschillen. De een krijgt energie van afwisseling en ad-hocwerk. De ander heeft juist duidelijkheid en structuur nodig. Beiden hebben op papier ADHD, maar wat ze in de praktijk nodig hebben, verschilt sterk. 

Tegelijkertijd geldt dat zulke behoeften niet altijd samenhangen met een diagnose. Ook persoonlijkheidskenmerken kunnen een belangrijke rol spelen. Voer het gesprek daarom breder. Kijk niet alleen naar wat iemand heeft, maar vooral naar wat iemand nodig heeft om goed te kunnen werken.  

Dat is de basis van breinvriendelijk samenwerken. Je kijkt naar verschillende denk- en werkstijlen in een team. De een ziet snel kansen. De ander brengt structuur. Iemand anders stelt scherpe vragen, werkt nauwkeurig of voelt goed aan wat er speelt. 

Juist die verschillen maken een team sterker. Wie elkaars stijl begrijpt, maakt makkelijker afspraken die voor iedereen werken. 

Maak onderlinge verschillen bespreekbaar 

Verschillen in werkstijlen kunnen voor wrijving zorgen. Een collega die maar blijft doorvragen lijkt veeleisend. Iemand die stil is in vergaderingen lijkt afwezig. Een medewerker met veel ideeën maar weinig afronding lijkt onbetrouwbaar. 

Maar daarachter zit vaak een kwaliteit die nog niet goed tot zijn recht komt. Doorvragen kan diepgang zijn. Stilte kan analyse zijn. Veel ideeën kunnen wijzen op creativiteit en een frisse blik. 

Maak die verschillen daarom bespreekbaar. Niet door één medewerker centraal te zetten, maar door het team als geheel te betrekken. Bijvoorbeeld met vragen als: 

• Wat helpt ons om goed samen te werken?
• Wanneer komen we het best tot ons recht?
• Welke afspraken geven ons houvast?
• Hoe gaan we om met verschillen in werktempo of communicatiestijl? 

Zo blijft neurodiversiteit dichtbij het werk. Niet als apart thema, maar als onderdeel van prettig samenwerken. 

Cynthia en Gertie, allebei aandachtsfunctionaris neurodiversiteit binnen Arbo Unie, zien dat ook terug in hun trainingen over samenwerken in een neurodivers team. Deelnemers geven na afloop aan dat de sfeer opener wordt en dat voelbare spanning afneemt. Het gesprek over breinverschillen zorgt voor meer begrip en betere afspraken. 

Zoals een deelnemer het verwoordde: “Het bracht veel bewustzijn teweeg. Doordat we elkaar nu beter begrijpen, kunnen we als team betere afspraken maken.” 

Kleine afspraken, groot verschil 

Breinvriendelijk werken hoeft niet groot te beginnen. Kleine aanpassingen hebben vaak al merkbaar effect. Voor neurodivergente medewerkers én voor iedereen om hen heen. 

Deze afspraken helpen in de praktijk: 

• Stuur de agenda vooraf. Niet iedereen kan goed ter plekke schakelen. Wie zich kan voorbereiden, draagt meer bij en voelt zich minder overvallen.
• Benoem wat je verwacht, niet hoe. Duidelijkheid over doel en deadline geeft houvast. De aanpak mag iemand zelf bepalen.
• Leg afspraken vast. Een korte samenvatting na overleg voorkomt ruis en geeft iedereen hetzelfde vertrekpunt.
• Geef keuze in hoe iemand bijdraagt. Niet alles hoeft in een vergadering. Schriftelijk of op een later moment meedenken kan net zo waardevol zijn. 

Van begrip naar doen 

Aandacht voor neurodiversiteit begint bij bewustzijn. Maar de echte verandering zit in de praktijk: in hoe er overlegd wordt, hoe taken worden verdeeld en hoe veilig het is om aan te geven wat werkt.  

Die veiligheid is geen bijzaak. Geef ruimte, maak het gesprek normaal en zie neurodiversiteit als onderdeel van samenwerken. Medewerkers die merken dat hun manier van werken erkend wordt, hoeven minder energie te steken in aanpassen. Zo kunnen ze meer bijdragen vanuit hun eigen kracht. 

Wil je weten hoe je hier in jouw organisatie mee aan de slag gaat? Cynthia en Gertie denken graag met je mee over begeleiding van medewerkers, advies aan leidinggevenden en workshops voor teams.