Wanneer werkenergie ook iets anders kan betekenen

Nieuw onderzoek  van Arbo Unie Kennisinstituut Werk en Gezondheid in samenwerking met Utrecht University, Nyenrode Business Universiteit, TU Eindhoven en UMC Groningen laat zien dat de kwaliteit van een partnerrelatie samenhangt met werkenergie en een burn-out.

Een goede relatie met je partner geeft energie 

In het onderzoek keken de onderzoekers naar drie psychologische basisbehoeften in een partnerrelatie:

• Autonomie: ervaren dat je keuzes maakt die passen bij wie je werkelijk bent en wat je wilt.
• Competentie: vertrouwen hebben dat je bekwaam bent en in staat om te bereiken wat je je voorneemt.
• Verbondenheid: je gezien en gedragen voelen door de ander, met een warme, hechte band.

Wanneer mensen deze behoeften in hun relatie vervuld zien, hangt dat samen met meer energie en betrokkenheid op het werk. Ook lijkt het risico op burn-outklachten lager. Een stabiele thuissituatie kan dus bijdragen aan veerkracht op het werk. 

Dat klinkt logisch. Wie thuis steun ervaart, heeft vaak meer ruimte om met druk, verandering of tegenslag op het werk om te gaan.

Maar meer werkenergie is niet altijd positief

Het onderzoek laat ook iets opvallends zien. Wanneer mensen thuis minder ruimte, steun of waardering ervaren, kan dat ertoe leiden dat ze meer energie in hun werk steken. Hard werken kan dan een manier zijn om niet stil te hoeven staan bij wat thuis speelt of een vorm van compensatie voor wat je thuis mist. 

Zoals Lars van Tuin, onderzoeker bij Arbo Unie Kennisinstituut Werk en Gezondheid en universitair hoofddocent aan Nyenrode Business Universiteit, het verwoordt: 

“Wat ons verraste, is dat een minder fijne thuissituatie soms juist méér energie op het werk oplevert. Werk wordt dan een plek waar mensen wél erkenning of grip en plezier vinden. Dat is natuurlijk niet meteen verkeerd, maar het maakt wel dat we anders moeten leren kijken naar wat 'goed bezig zijn' op het werk eigenlijk betekent.”

Die wisselwerking hoeft niet problematisch te zijn: werk biedt structuur, sociale contacten en waardering. Een piek in werkenergie is dus niet automatisch zorgwekkend; vaak komt die voort uit een leuk project, een nieuwe rol of een team dat lekker loopt. Het wordt pas risicovol wanneer mensen hun basisbehoeften vooral via het werk proberen te vervullen. Dat geeft op korte termijn opluchting, maar op langere termijn ligt uitputting op de loer — zeker als het gedrag voortkomt uit compensatie voor gefrustreerde basisbehoeften in de partnerrelatie.

Wat betekent dit voor werkgevers?

Leidinggevenden hoeven niet te vragen naar iemands relatie. Dat is privé. Maar ze kunnen wel letten op veranderingen in gedrag of energie op het werk. 

Bijvoorbeeld wanneer iemand:

• zich terugtrekt
• ineens veel meer werkt dan normaal
• sneller emotioneel reageert
• vermoeid of minder scherp oogt
• de verbinding met het team verliest

Het gaat niet om controleren. Het gaat om oprechte aandacht

Een goede vraag kan al helpen. Bijvoorbeeld: “Ik merk dat er iets veranderd is in je energie. Hoe gaat het met je?” Zo blijft het gesprek veilig en houdt de medewerker zelf regie over wat hij of zij wil delen.

Drie tips voor leidinggevenden

1. Kijk verder dan werkdruk alleen
   Stress of uitval heeft zelden één duidelijke oorzaak. Soms speelt werkdruk mee. Soms ook iets thuis. Vaak is het een combinatie. Kijk daarom naar het hele plaatje, zonder aannames te doen.
2. Maak het gesprek klein en concreet
   Vraag niet direct naar privézaken, maar benoem wat je ziet in het werk. Bijvoorbeeld: “Je lijkt de laatste weken minder uitgerust.” Dat maakt het gesprek concreet en respectvol.
3. Weet wanneer je moet doorverwijzen
   Een leidinggevende is geen hulpverlener of therapeut. Merk je dat iemand vastloopt? Wijs dan op passende ondersteuning. Denk aan HR, de bedrijfsarts, een bedrijfsmaatschappelijk werker of andere professionele hulp.

Gezond werken vraagt om aandacht voor de hele mens

Werk en privé zijn geen gescheiden werelden meer. Dat maakt duurzame inzetbaarheid complexer. Maar het biedt ook kansen. Want een organisatie waar mensen zich gezien voelen, kan problemen eerder signaleren.

Niet door privé over te nemen. Wel door op tijd het gesprek te voeren.

Wil je weten hoe leidinggevenden signalen van stress, overbelasting of terugtrekgedrag beter herkennen? Arbo Unie helpt organisaties met advies, training en begeleiding rond gezond en vitaal werken. Neem contact op, dan denken we graag mee.