Psychische uitval: waarom tijdige ondersteuning belangrijk is

Als passende hulp op zich laat wachten 

Even afstand nemen van het werk kan goed zijn. Maar als passende hulp lang op zich laat wachten, ziet Suzanne van der Heiden, arbeids- en organisatiepsycholoog bij belife, dat mensen soms letterlijk gaan zitten wachten. Ze zitten thuis, ondernemen weinig en raken steeds verder verwijderd van het werk.

Het tegenovergestelde komt ook voor. Na een paar weken thuis voelt iemand zich beter. De afstand tot het werk of een andere stressbron doet goed en de klachten nemen af. Hulp lijkt dan niet meer nodig.

“Maar je beter voelen betekent niet automatisch dat de patronen die tot de klachten hebben geleid ook veranderd zijn. Als je daar niets mee doet, kun je later opnieuw vastlopen”, legt Suzanne uit.

Gebeurt dat voor een tweede of derde keer, dan kan dat ten koste gaan van het zelfvertrouwen. Daarom is het belangrijk om verder te kijken dan het moment waarop de klachten afnemen of verdwenen zijn.

Kijk naar wat achter de klachten zit

Bij psychische klachten is niet altijd één duidelijke oorzaak aan te wijzen. Volgens Suzanne spelen soms patronen mee die al langer bestaan. Iemand werkt bijvoorbeeld structureel te veel, stelt hoge eisen aan zichzelf of vindt het moeilijk om grenzen aan te geven.

“Dan kun je zeggen dat iemand vaker nee moet zeggen. Maar interessanter is waarom dat niet lukt. Misschien heeft iemand van huis uit meegekregen dat hard werken belangrijk is en fouten maken niet mag”, aldus Suzanne.

De bedrijfsarts kijkt bij verzuim naar de belastbaarheid en het herstel. Een psycholoog kan samen met de medewerker verder onderzoeken wat achter de klachten zit. Waar komen bepaalde patronen vandaan? En wat helpt om ze te veranderen? Zo krijgt niet alleen het herstel van de klachten aandacht, maar ook wat nodig is om duurzaam verder te kunnen.

Ondersteuning kan ook vóór uitval helpen. Volgens Suzanne trekken medewerkers vaak pas aan de bel als ze zelf al veel hebben geprobeerd. Lukt het niet om de situatie te veranderen, dan kan dat een goed moment zijn om hulp te bespreken en de cirkel te doorbereken.

Dat hoeft niet meteen een lang traject te betekenen. Soms helpen een paar gesprekken met een psycholoog, ondersteuning van de leidinggevende of een aanpassing in het werk al.

Hoe praat je met een medewerker over terugkeer naar werk?

“De vraag ‘Wanneer kun je weer aan het werk?’ kan al snel voelen als druk”, vertelt Suzanne. “Vraag liever: ‘Wat zou werk voor je kunnen betekenen?’ Of: ‘Wat kunnen we vanuit het werk voor je doen?’”

Dat verschil lijkt klein, maar opent een ander gesprek. Misschien lukt het nog niet om de eigen werkzaamheden op te pakken, maar wel om een afgebakende taak te doen. Of om af en toe contact te hebben met collega’s.

“Juist bij psychische klachten is het belangrijk om de verbinding niet kwijt te raken. We hebben allemaal behoefte aan het gevoel ergens bij te horen en iets bij te dragen”, legt Suzanne uit.

Rust geven betekent dus niet dat het contact stopt. Bespreek samen wat prettig is en blijf op een passende manier betrokken. Werk hoeft herstel namelijk niet in de weg te staan. Het kan er juist aan bijdragen.

Werk als onderdeel van herstel

Welke rol werk speelt, verschilt per situatie. Suzanne: “Als de oorzaak vooral in de privésituatie of bij de persoon ligt, kan werk een helpende pijler zijn. Het geeft structuur, contact met collega’s en het gevoel dat je iets bijdraagt. Als het werk onderdeel van het probleem is, is het belangrijk om te onderzoeken wat daar speelt en wat nodig is voor duurzame terugkeer.”

Die combinatie van psychische gezondheid en werk staat centraal in de begeleiding van belife. De psychologen kijken niet alleen naar de klachten, maar ook naar de werksituatie. Past het werk bij iemand? Welke rol speelt het werk bij de klachten? En wat is nodig om duurzaam terug te keren?

Dat kan bijvoorbeeld betekenen dat iemand beter leert om grenzen aan te geven, tijdelijk minder belast wordt of andere taken krijgt of dat heel ander werk een positief effect kan hebben.

Psychologische ondersteuning inzetten?

Is een medewerker uitgevallen met psychische klachten of dreigt uitval? Via belife bieden we werkgerichte psychologische begeleiding. Samen kijken we welke ondersteuning past bij de medewerker en de situatie.