55% HR-verantwoordelijken: organisatie niet klaar voor mentale impact AI

Bijna 55% van de HR-verantwoordelijkheden vindt de eigen organisatie onvoldoende voorbereid op de impact van AI-gebruik. De mogelijke gevolgen van AI voor de mentale gezondheid van medewerkers krijgen daarbij weinig aandacht. Nog geen kwart van de organisaties (22,3%) voert gesprekken met medewerkers over verandering in hun werk en slechts 9,4% monitort de werkdruk en mentale belasting door AI. Dit blijkt uit onderzoek van Arbo Unie onder ruim vijfhonderd HR-verantwoordelijken, werkzaam bij bedrijven met meer dan 100 medewerkers.

91,2% van de ondervraagden verwacht dat het gebruik van AI de komende drie jaar toeneemt. AI-gebruik verovert de werkvloer en kan werk efficiënter maken, maar maakt de werkvloer niet automatisch gezonder.

Mogelijke gevolgen werkdruk onderbelicht 
 

Uit het onderzoek blijkt dat organisaties investeren in het leren gebruiken van AI, 46,1% traint medewerkers, maar veel minder in het monitoren van de gevolgen voor de medewerkers. Opvallend is dat HR-verantwoordelijken ondanks de ingrijpende groei van AI weinig extra werkdruk verwachten. Vier op de tien verwachten zelfs dat de werkdruk afneemt. Arbo Unie waarschuwt dat organisaties de mentale gevolgen van AI hierdoor mogelijk onderschatten.

Bij de risico's noemt slechts 4,2% hogere werk- of prestatiedruk en 4,8% meer mentale belasting. Maar tegelijkertijd noemt bijna de helft fouten of verkeerde beslissingen door AI (49,6%) en 44,5% verlies van creativiteit of kritisch denken.

Willem Goedhart, arbeids- en organisatieadviseur bij Arbo Unie zegt: “AI gaat routinetaken wegnemen, maar daarmee wordt werk niet automatisch minder belastend. Wat we nu al zien is dat de vrijgekomen tijd direct wordt gevuld met nieuwe taken. De taken die overblijven zijn vooral complexer, er ontstaat meer (complex) controlewerk en er moet voortdurend geschakeld worden. Hiermee verschuift de belasting juist naar intensievere werkzaamheden in dezelfde hoeveelheid tijd. Dit vergt meer energie. Organisaties moeten daarom niet alleen meten hoeveel tijd AI bespaart, maar ook wat er met het werk van medewerkers gebeurt en of hier nog steeds een match tussen de medewerker en het werk blijft bestaan.”

AI-gebruik en verzuim Over de gevolgen voor ziekteverzuim bestaat nog onzekerheid onder respondenten. De meeste HR-verantwoordelijken (59,3%) verwachten geen effect van AI op het verzuim, terwijl 20,3% aangeeft dit niet te weten. Volgens Arbo Unie onderstreept dit het belang van het tijdig volgen van veranderingen in werkdruk en mentale belasting, zodat organisaties mogelijke risico’s eerder kunnen signaleren.

Advies Arbo Unie

• Onderzoek hoe AI het werk verandert. Kijk niet alleen naar welke taken AI overneemt, maar ook naar hoe het resterende werk verandert en wat dit betekent voor werkdruk, autonomie, concentratie en herstel.
• Betrek medewerkers actief bij de veranderingen. Ga regelmatig met medewerkers in gesprek over hun ervaringen met AI en betrek hen bij keuzes over de inrichting van hun werk. Bespreek wat zij nodig hebben om gezond en prettig te blijven werken.
• Monitor mentale belasting en stuur tijdig bij. Volg de gevolgen van AI-gebruik voor werkdruk en mentaal welzijn en pas de werkwijze aan waar nodig. Maak gezond werken daarbij een gezamenlijke verantwoordelijkheid van directie, HR, IT en leidinggevenden.

Willem Goedhart zegt: “Wacht niet totdat medewerkers vastlopen om te onderzoeken wat AI met hun werk doet. Juist nu AI steeds breder wordt ingevoerd, is het belangrijk dat werkgevers blijven monitoren wat dit betekent voor de werkdruk en mentale belasting van medewerkers. Het gaat niet

alleen om hoe mensen leren werken met AI, maar vooral dat werkgevers ervoor zorgen dat mensen gezond kunnen blijven werken en tijdig kunnen bij sturen als dat nodig is.”