Eenzaamheid kan voorbode zijn van psychische problemen op het werk

Nieuwegein – Uit onderzoek van Arbo Unie blijkt dat 17% van de werknemers zich buiten het werk wel eens eenzaam en alleen voelt. Tegelijkertijd neemt het verzuim door angst-, stemmings- en middelenstoornissen neemt sterk toe. Uit wetenschappelijk onderzoek van TNO blijkt dat eenzaamheid een onafhankelijke risicofactor is voor het ontwikkelen van ernstige stemmings- angst- en middelenstoornissen. Tussen 2023 en 2025 steeg het aantal meldingen van deze stoornissen met 35,9%. Vooral bij werknemers van 25 tot 35 jaar is de stijging groot: daar nam het aantal meldingen met 63% toe. Geen andere leeftijdsgroep laat over deze periode een vergelijkbare stijging zien.  

In de Week tegen Eenzaamheid die op 24 september a.s. van start gaat, vraagt Arbo Unie daarom aandacht voor sociale verbondenheid op het werk. Eenzaamheid is niet automatisch de oorzaak van psychische uitval, maar kan volgens wetenschappelijk onderzoek wel het risico op ernstige psychische klachten vergroten. 

Angst-, stemmings- en middelenstoornissen nemen relatief snel toe 

Verzuim door angst-, stemmings- en middelenstoornissen nam tussen 2020 en 2025 met 68% toe, duidelijk sneller dan het totale psychische verzuim, dat met 39% steeg in diezelfde periode. In 2025 waren deze stoornissen goed voor bijna 13% van alle psychische verzuimmeldingen en 16,5% van alle psychische verzuimdagen.  

“Wat deze cijfers vooral laten zien, is dat de samenstelling van psychisch verzuim verandert. Burn-out en overspanning vormen nog steeds het grootste deel, maar angst- en stemmingsstoornissen nemen eveneens sterk toe. Met name de ontwikkeling onder jonge werknemers vraagt aandacht. Daarbij moeten we niet één oorzaak aanwijzen: mentale uitval ontstaat meestal door een samenspel van persoonlijke, sociale en werkgerelateerde factoren,” zegt Lars van Tuin, onderzoeker bij het Arbo Unie Kennisinstituut Werk en Gezondheid. 

Eenzaamheid als risicofactor, niet als verklaring voor alle uitval 

De verzuimdata van Arbo Unie laten niet zien waarom werknemers een angst-, stemmings- of middelenstoornis ontwikkelen. Ze bewijzen dus ook niet dat eenzaamheid verantwoordelijk is voor de stijging. Wel wijst wetenschappelijk onderzoek van TNO erop dat eenzaamheid een zelfstandige risicofactor is voor het ontstaan van ernstige angst-, stemmings- en middelenstoornissen, ook wanneer rekening wordt gehouden met andere factoren zoals gezondheid, leeftijd en sociale steun. 

Dat maakt eenzaamheid tijdens de Week tegen Eenzaamheid relevant voor werkgevers. Niet omdat organisaties de privésituatie van werknemers moeten oplossen, maar omdat sociale verbondenheid één van de factoren is die van betekenis kan zijn voor mentale gezondheid. 

Sociale verbinding op werk onderdeel van preventie 

Voor organisaties betekent dit volgens Arbo Unie dat mentale gezondheid niet alleen vanuit werkdruk of individuele belastbaarheid moet worden bekeken. Ook de sociale omgeving waarin mensen werken verdient aandacht. Leidinggevenden kunnen alert zijn wanneer werknemers zich langdurig terugtrekken, minder contact zoeken of zichtbaar minder goed functioneren en daar op een open manier het gesprek over aangaan. 

“Eenzaamheid gaat niet simpelweg over hoeveel mensen iemand om zich heen heeft. Een werknemer kan veel collega's zien en zich toch onvoldoende verbonden voelen. Voor werkgevers is daarom vooral van belang dat er ruimte is voor betekenisvol contact en dat veranderingen in gedrag of functioneren tijdig worden opgemerkt. Het gesprek moet beginnen voordat klachten zo ernstig worden dat iemand uitvalt,” aldus Lars van Tuin. 

Daarnaast helpt een werkomgeving waarin collega's elkaar kennen, steun kunnen vragen en zich onderdeel voelen van het team. Vooral voor nieuwe en jongere werknemers kan bewust aandacht voor aansluiting en begeleiding belangrijk zijn. Als psychische klachten zich ontwikkelen, is tijdige professionele ondersteuning nodig.